Thứ Bảy, ngày 12 tháng 7 năm 2014

CON ĐƯỜNG NGUY HIỂM


Trong lời huấn dụ các môn đệ về chọn lựa đưa tới sự từ bỏ, Đức Giêsu nói với họ bằng hình ảnh gợi nghĩa : “Ai trong anh em muốn xây một cây tháp, mà trước tiên lại không ngồi xuống tính toán phí tổn, xem mình có đủ hoàn thành không ? […] Hoặc có vua nào đi giao chiến với một vua khác, mà trước tiên lại không ngồi xuống bàn tính xem mình có thể đem một vạn quân ra, đương đầu với đối phương dẫn hai vạn quân tiến đánh mình chăng ?” (x. Lc 14, 28-33). Lời dạy khôn ngoan này của Đức Giêsu cũng là kinh nghiệm con người qua mọi thời. Theo lẽ tự nhiên, ai không tính toán đường đi nước bước ? Ai không tính thiệt thua ? Và, ai lại không suy tưởng vận mệnh thời cơ ? Con người lý trí cũng là con người khôn ngoan biết “tính toán”. Sự lường trước, như Đức Giêsu nói, giúp người ta đạt tới “thành công”.

Tuy nhiên, có điều đặc biệt nơi hành động của Đức Giêsu lại được các tác giả Phúc Âm ghi nhận : Con người hình như không biết tính toán và chọn lựa con đường nguy hiểm. Việc nhập thể của Thiên Chúa đã là cuộc mạo hiểm của Ngài nơi đời sống con người. Đó không phải vì sự đối lập giữa ánh sáng và bóng tối, điều thiện và điều ác, nhưng là cuộc phiêu lưu của Thiên Chúa với con người tự do. Đấng là Chủ không hề nắm chắc sự quy phục của con người thụ tạo. Từ quyền bính và toàn năng Thiên Chúa tự đặt mình nơi thái độ của người mời gọi, đồng hành và chờ đợi. Giấc mơ tạo dựng này được nhập thể nơi đường đi nước bước của Đức Giêsu nhập thế.

Cả ba tác giả Phúc Âm nhất lãm ghi lại hành trình của Đức Giêsu qua miền đất của người Ga-đa-ra và Ghê-ra-xa, chữa lành cho người bị quỷ ám (x. Mt 8, 28-31 ; Mc 5, 1-20 ; Lc 8, 26-39). Thánh Mát-thêu đặc biệt thêm chi tiết khung cảnh và tính chất nguy hiểm trong trình thuật của mình : “người bị quỷ ám từ trong đám mồ mả”, “rất dữ tợn” và “không ai dám qua lại lối ấy”. Nếu đó là con đường nguy hiểm cả về địa hình và con nguời, tại sao Đức Giêsu lại muốn đi vào miền đất ấy ? Quả thật, đây mới chỉ là một ví dụ trong hàng loạt quyết định của Đức Giêsu chọn đi con đường nguy hiểm. Việc để cho “người thu thuế” tiếp rước mình về nhà và dùng bữa với “người tội lỗi” (x. Mt 9, 9-13) cũng như để cho “người phụ nữ tội lỗi” lau chân và xức dầu thơm lên mình (x. Lc 7, 36-50) quả là quyết định vượt lên trên mọi định kiến tôn giáo và xã hội khắt khe và chỉ có Đức Giêsu mới có thể đi con đường nguy hiểm này. Người Pharisiêu không bỏ qua cơ hội để chất vấn các môn đệ về Đức Giêsu : “Tại sao Thầy các anh lại ăn uống với bọn thu thuế, và quân tội lỗi như vậy ?”, và phê phán trong thâm tâm : “Nếu quả thật ông này là ngôn sứ, thì hẳn phải biết người đàn bà đang đụng vào mình là ai, là thứ người nào : một người tội lỗi”. Cuối cùng, Đức Giêsu đi hết chặng đường nguy hiểm lên Giêrusalem. Đó là đoạn trường của cuộc vượt qua mà môn để ngăn cản Người : “Người nói với các môn đệ : "Nào chúng ta cùng trở lại miền Giu-đê ! " Các môn đệ nói : "Thưa Thầy, mới đây người Do-thái tìm cách ném đá Thầy, mà Thầy lại còn đến đó sao ? " (Ga 11, 7-8).

Phải chăng từ hành động gây ngạc nhiên này của Thiên Chúa mà thánh Phaolô rao giảng cho dân thành Côrintô : “Thiên Chúa lại đã không để cho sự khôn ngoan của thế gian ra điên rồ đó sao ? Thật vậy, thế gian đã không dùng sự khôn ngoan mà nhận biết Thiên Chúa ở những nơi Thiên Chúa biểu lộ sự khôn ngoan của Người. Cho nên Thiên Chúa đã muốn dùng lời rao giảng điên rồ để cứu những người tin. […]. Phần anh em, chính nhờ Thiên Chúa mà anh em được hiện hữu trong Đức Ki-tô Giê-su, Đấng đã trở nên sự khôn ngoan của chúng ta, sự khôn ngoan phát xuất từ Thiên Chúa, Đấng đã làm cho anh em trở nên công chính, đã thánh hoá và cứu chuộc anh em” (x. 1Cr 1, 17-31). Để đến với con người Thiên Chúa đi con đường của con người. Xuyên suốt lịch sử Kinh Thánh chúng ta nhận thấy hình ảnh Thiên Chúa không ngừng ngỏ lời với con người và luôn đi bước trước để đưa con người về nguồn hạnh phúc. Sau này thánh Âugustinô diễn tả về Thiên Chúa nhập thể nơi đời sống con người bằng hình ảnh : để cảm nhận con người Thiên Chúa hít thở bằng hơi thở con người và yêu thương con người bằng trái tim nhân loại.

Con đường hôm qua cũng như hôm nay, nơi đó có vinh quang và gian khổ đắng cay, có niềm vui và buồn sầu thất vọng, có phấn khởi và nhọc nhằn mệt mỏi, có ánh sáng và bóng tối, có phẳng lặng và giông tố, có chặng đường bằng phẳng và gập ghềnh. Con đường nguy hiểm. Tuy nhiên, trong mọi sự Thiên Chúa định liệu cho chúng ta bằng tất cả sự khôn ngoan và tình yêu.


Trần Văn Khuê

Thứ Năm, ngày 03 tháng 7 năm 2014

TỪ NƠI TƯ TƯỞNG CON NGƯỜI

Triết gia Epitète khuyên con người triệt để xua đuổi tư tưởng xấu xa ra khỏi đầu óc,vì nó gây ra những căn bệnh nghiêm trọng tinh thần. Nó còn là nguyên do của bệnh tật thể lý. Ông  nói : “Những bệnh này thường do người đau không biết làm cho đời sống của mình thích nghi với vấn đề thực tế”.

Có nhiều thứ bệnh ngặt nghèo không do vi khuẩn gây nên, nhưng do tư tưởng tiêu cực hoặc hành động đen tối tạo nên, làm thành cảm xúc bất lợi như lo lắng, sợ sệt, buồn rầu, oán ghét... Đó cũng là tư tưởng đen tối không những làm bại hoại đời sống tinh thần mà còn hủy hoại đời sống cơ thể.

Văn sĩ Montaigne cũng từng cho rằng : “Loài người đau khổ do hoàn cảnh thì ít mà do ý niệm về hoàn cảnh của mình thì nhiều”. Ý niệm thay đổi thì tâm trạng thay đổi. Hãy bắt đầu và xếp đặt lại tư tưởng của mình với tất cả niềm tin chiến thắng. Chiến thắng được chính mình thì sẽ chiến thắng được mọi sự.

Có những trắc trở và khó khăn dường như vượt sức ta ; có hoàn cảnh éo le khiến ta cảm thấy bất lực không thể làm gì hơn ; cũng có oan trái và cay nghiệt khiến ta rúng động cả tâm can. Chúa thấy tất cả điều đó. Ngài muốn gột rửa tinh trong quả tim và khối óc của ta. Ngài mời gọi ta vận dụng toàn thể nội lực của mình để vượt qua rào cản vô hình đang vây bủa tư tưởng.

Dù có khi chúng ta không khắc phục được tình trạng và hoàn cảnh theo ý muốn, nhưng nghị lực muốn vượt qua đem lại cho ta sự thanh thản biết đón nhận và kiên định hào hùng trong cuộc sống. Giá trị cao cả của đời sống tinh thần là ở chỗ đó, ở ngay trong tình trạng mà Chúa muốn như vậy. Chính thánh Phaolô đã ba lần xin Chúa cho ông thoát khỏi nỗi khổ đang dằn vặt chính mình. Nhưng Chúa quả quyết với ông : “Ơn Thầy đã đủ cho anh, vì sức mạnh của Thầy được biểu lộ trọn vẹn trong sự yếu đuối” (2Cr12, 8).

Thánh Phaolô nghĩ rằng Chúa muốn như vậy để ông khỏi tự cao, tự đại. Mầu nhiệm tình yêu Chúa thật lạ lùng. Hiểu được như thế nên Phaolô càng thêm xác tín : “Thế nên tôi rất vui mừng và tự hào về những yếu đuối của tôi, để sức mạnh của Đức Kitô ở mãi trong tôi” (2Cr12,9). Kinh nghiệm sống với Chúa cho Phaolô biết cách suy nghĩ tích cực, dù không thoát được sự nhức nhối và không mạnh mẽ như mình mong muốn, nhưng ông “cảm thấy vui sướng khi mình yếu đuối... Vì khi tôi yếu chính là lúc tôi mạnh” (2Cr12,10). Ý hướng và cách thức tư duy của thánh Phaolô thật tuyệt vời, nó giúp ta biết cách vận dụng tư tưởng để xây dựng cuộc đời mình một cách tích cực nhất.

Tư tưởng có khả năng thay đổi mọi sự, vì mọi sự bắt đầu bằng tư tưởng. Thay đổi như thế nào thì tùy định hướng, nội dung và tính chất của tư tưởng. Tư tưởng mang lại hạnh phúc nhưng cũng mang lại bất hạnh. Tư tưởng là sức mạnh sáng tạo và biến đổi, nhưng cũng là sức mạnh phá hoại và hủy diệt. Bởi vậy mỗi tư tưởng là mỗi sự cân nhắc và chọn lựa. Mỗi tư tưởng phải là mỗi sự khôn ngoan và “minh trí”.

Nhìn vũ trụ vạn vật, ta nhận ra Thiên Chúa là nhà tư tưởng lỗi lạc vô song. Ngài sắp xếp, an bài mọi sự trong trình tự chuyển biến đi lên, để mọi loài, mọi vật theo cách thế của mình mà phát sinh và triển nở. Trên đường tiến hóa về Tinh Thần tột đỉnh là Đức Kitô, Thiên Chúa vẫn đang không ngừng sáng tạo trong sức sáng tạo tư tưởng con người. Ngài đang qui họp mọi tư tưởng tích cực nhất, sinh động nhất, cao đẹp nhất, để hình thành trời mới đất mới cho nhân loại mới. Trong đó, có bản thân ta đang phấn đấu từng giờ để vượt lên chính mình trong tư tưởng và theo đường nẻo của Chúa, hầu hoàn thành kế hoạch rất riêng cho cuộc đời ta, nhưng cũng rất chung cho mọi người.

Ước chi mọi tư tưởng chúng ta làm thành dòng suối tuôn chảy liên tục bắt nguồn từ nơi Chúa, để chúng ta được ở trong Chúa trong mọi tư tưởng của chúng ta.


E. Trúc Giang, spc

Thứ Bảy, ngày 07 tháng 6 năm 2014

DỊ BIỆT

Bộ phim Mỹ : “Divergent” (tạm dịch : Dị biệt) của đạo diễn Neil Burger, với các diễn viên trẻ đang được công chúng yêu mến : Shailene Woodley, Theo James và Kate Winslet, vừa được trình chiếu tại Pháp vào tháng 04 năm 2014. Cốt truyện của bộ phim dựa theo tác phẩm văn chương cùng tên thuộc thể loại khoa học giả tưởng của nhà văn Verinoca Roth.

Câu chuyện kể về cô gái Beatrice 16 tuổi, lấy tên sau đó là Tris, vào thời hậu cánh chung[1] mà trật tự xã hội được thiết lập lại tại tiểu bang Chicago. Xã hội được chia thành năm phái dựa trên khả năng của mỗi người : Abnegation (Vô vị lợi), Amity (Huynh đệ), Candor (Trung thực), Erudite (Thông thái) và Dauntless (Dũng cảm). Sự phân chia này dựa theo kết quả trắc nghiệm khoa học của từng cá nhân.

Dù được sinh ra trong gia đình truyền thống của phái Vô vị lợi, thế nhưng bảng trắc nghiệm của Beatrice cho thấy cô không thuộc về bất cứ phái nào trong danh sách trên. Đó là trường hợp rất đặc biệt, không nằm trong phạm trù chung : Dị biệt. Cô có thể trở thành mối nguy hiểm vì có suy nghĩ độc lập, khó có thể được kiểm soát và làm đảo lộn trật tự xã hội.

Ngày mà mọi người phải chính thức tuyên bố cách công khai trong một buổi lễ long trọng rằng mình thuộc phái nào như đã được thiết định, Beatrice quyết định theo phái Dũng cảm (dù cô ta không thuộc phái này theo kết quả trắc nghiệm). Nơi đây, sau đó, cô được đào luyện trở thành dũng sĩ và cũng từ đây cô bắt đầu hành trình chiến đấu phá bỏ trật tự được thiết lập theo chủ thuyết hệ phái khắc nghiệt và cực đoan.

Không chỉ nơi xã hội bị bóp nghẹt bởi chế độ độc tài toàn trị mà con người là nạn nhân như chúng ta vẫn từng chứng kiến trong lịch sử của nhân loại, bộ phim cho thấy vấn đề tiêu cực tồn tại ngay trong thế giới đương đại xem chừng đa nguyên. Thế giới chúng ta được đánh dấu bởi nhiều khuynh hướng khác nhau, nhưng đây cũng là thế giới mà trong đó trí tuệ và khả năng con người được định dạng cho mục tiêu lợi ích. Đỉnh điểm của lợi ích là sự thống trị và kiểm soát. Từ đó, con người chỉ còn hành động theo yêu cầu, theo mặc định cho đến cạn kiệt trí năng, sức lực và trở nên hung hãn cách ngây dại.

Dị biệt là cái khác, tìm về sự tự do và tiếng gọi của sự thiện. Đó mới thật sự là trật tự của thế giới mới. Đây chỉ là tác phẩm văn chương theo thể loại khoa học giả tưởng, nhưng nó lại làm chúng ta liên tưởng tới thế giới hôm nay. Đó là thế giới mà Maurice Bellet[2] nhận định không chỉ có một số vấn đề trục trặc liên quan đến quan điểm, chủ thuyết, chính sách, thể chế,… nhưng trên hết là lỗi “hệ thống”.  “Thay đổi con người ?” mà chúng ta đang nhắm thực hiện “là nguyên lý điên rồ nguy hại nhất”. Maurice Bellet cho rằng “thay đổi con người, đó là thay đổi mối tương quan giữa những con người, chính vì trong mối tương quan đó mà con người sinh ra. Và phải liên tục phá tan vòng kim cô, nơi đó sự vô tận của con người bị giam hãm và đẩy tới sai lệch bởi sự thao túng quyền lực mà bản chất cuối cùng của nó là sự hủy diệt”[3]. Mối tương quan con người là mối tương quan trong sự khác biệt đến “dị biệt”. Sự dị biệt nhiều lúc làm chúng ta lo sợ. Tuy nhiên, chính điều khác biệt đó là sự phong phú của con người. Quả thật, bất cứ sự đồng hóa nào cũng đều xuất phát từ chủ thuyết không tưởng, và mọi chủ thuyết không tưởng đều có khuynh hướng đồng hóa.

Trần Văn Khuê




[1] Xuất hiện thế giới mới sau khi thế giới cũ qua đi.
[2] Maurice Bellet : linh mục dòng Tên, nhà phân tâm học, thần học gia và triết gia. Các tác phẩm của Maurice Bellet được dịch sang  nhiều ngôn ngữ khác nhau.
[3] Maurice Bellet, L’avenir du communism, Bayard, 2013, tr. 91tt.

Thứ Bảy, ngày 31 tháng 5 năm 2014

HỢP LY


Khi nghĩ về cuộc đời mà xót xa cho thân phận làm người. Đời người như chỉ là sự gặp gỡ rồi chia tay. Có người thành công kẻ thất bại, có người hạnh phúc kẻ đắng cay. Nhưng thành công hay thất bại, hạnh phúc hay đắng cay, cuối cùng phải bỏ lại đàng sau tất cả, để bước theo định mệnh của tạo hóa. Sự chia tay này làm bao nhiêu hoài bão của con người như cuộc phiêu lưu còn dang dở, biết bao dự phóng như mộng mơ chưa thành hiện thực. Từ đó đã để lại trong tâm hồn con người biết bao đau khổ. Phải chăng vì thế mà thi sĩ Nguyễn Du đã phải thốt lên :

“Trải qua một cuộc bể dâu
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.

Chúa Giêsu nhập thế. Ngài cũng đã chấp nhận quy luật duyên sinh tan - hợp của kiếp phù du phong trần, nghĩa là sinh ra, vào cuộc trần, gặp gỡ, chết và về trời, chia tay với muôn người. Đây là cuộc chia tay gây ấn tượng nhất, sâu sắc nhất, đẹp nhất của nhân loại với Chúa tể hoàn cầu. Bởi vì nó đã ghi dấu ấn vào lịch sử loài người, để rồi ngàn năm mãi mãi ghi nhớ.

Theo tâm lý thì kẻ đi người ở đều bồi hồi, thổn thức và nhớ thương. Đối với Tông đồ sự ra đi của Chúa Giêsu để lại sự trống vắng, cô đơn, sự mất mát không ai có thể bù đắp được. Bởi vì, Chúa Giêsu đã khắc ghi trong tâm hồn họ biết bao điều hay, vẻ đẹp, biết bao ấn tượng sâu sắc. Nhất là từ đây họ không còn được thấy Thầy Giêsu của mình bằng xương bằng thịt, không còn được thấy Chúa trực tiếp dạy dỗ, không còn cùng đồng bàn với Ngài ... Tác giả sách Công vụ tông đồ đã diễn tả tâm tình đó như sau : “Hỡi những người Galilê, sao còn đứng nhìn lên trời” (Cv 1, 11). Nhà thơ Hàn Mặc Tử đã diễn tả kẻ ở người đi thật tuyệt vời :

“Người đi một nửa hồn tôi mất
Một nửa hồn kia bỗng dại khờ.”

Đối với các ông giờ đây tất cả chỉ còn là kỷ niệm, để rồi lưu trữ hoài niệm, mỗi khi nghĩ đến mà nhớ mà thương.

Ngược lại, nơi Chúa Giêsu cũng có nước mắt mặn nồng, máu đỏ trong trái tim nồng ấm. Nếu như người ở lại với tâm hồn trống vắng dại khờ, thì chắc chắn người ra đi cũng với tâm hồn xao xuyến, thao thức và nhớ thương. Thật vậy, tất cả kỷ niệm nơi trần gian đã hóa thành tâm hồn của Ngài. Bởi vì Ngài đã yêu thương con người đến cùng (x.Ga 13, 1).

Nỗi băn khoăn của các Tông đồ bấy giờ cũng là nỗi băn khoăn của chúng ta khi chia tay với người ta yêu quý. Chúng ta là người hậu sinh có thể tâm sự với Ngài khi vui cũng như lúc buồn ? Trong lúc cuộc đời với biết bao cạm bẫy, thách thức khiến ta phải vượt qua.

Trước lúc Chúa về trời, Ngài đã hứa : “Thầy sẽ ở cùng các con mọi ngày cho đến tận thế” (Mt 28, 20), nhất là qua Bí tích tình yêu nhiệm mầu, con người lại được liên kết với Ngài. Vì vậy, dầu cho cách mặt nhưng tình Chúa vẫn chan hòa trong tâm hồn và cuộc sống chúng ta. Hơn nữa, trong thinh lặng nguyện cầu chúng ta còn được đắm chìm trong huyền nhiệm sâu thẳm của Thiên Chúa. Trong thinh lặng chúng ta sẽ bắt đầu tâm sự với Chúa qua làn gió nhẹ và tiếng thì thầm.

Như thế, nếu như duyên sinh làm cho chúng ta xa cách Đấng Tình Quân về thể lý, thì thinh lặng là cửa ngõ để chúng ta bước vào cuộc gặp gỡ, kết hợp thân tình với Ngài, một sự kết hợp miên man mang đến nguồn hạnh phúc an lạc và vĩnh hằng.

E. Trúc Giang, spc


Thứ Sáu, ngày 16 tháng 5 năm 2014

ƯỚC MƠ

Ước mơ chính là nguồn động lực thật sự của cuộc sống, là hạt mầm của mọi thành công khi được “vun trồng” bằng ý chí, lòng quyết tâm và sự nổ lực bền bỉ. Con người sống cần biết ước mơ và tin tưởng, dẫu rằng không phải ước mơ nào rồi cũng sẽ trở thành hiện thực.

Trong cuộc sống, giấc mơ chưa thực hiện được là giấc mơ buồn. Đặc tính của giấc mơ chưa thực hiện lại là giấc mơ lớn. Vì lớn nên mới chưa thực hiện được. Vì vậy, cái buồn của giấc mơ chưa thực hiện vẫn là cái buồn giá trị vì nó mang lại sự lớn lao. Cái chưa thực hiện thúc bách mời gọi đi tới. Thánh Bênađô nói : “Mức độ của tình yêu là yêu không mức độ’’. Đường tình còn dài đã ai đi hết bao nhiêu, nghĩa là tình yêu càng thâm sâu bao nhiêu thì tôi càng miệt mài đi tới bấy nhiêu.

Trên đường về với Cha, tôi chỉ hỏi lòng là đã đi xa tới đâu, đã bay cao bao nhiêu, chứ không hỏi đã yêu Chúa trọn vẹn chưa. Vì con người yếu đuối không bao giờ hoàn hảo được. Từ ngàn xưa Ngài đã biết hồn tôi dang dở, đường tình của tôi là khúc gập ghềnh. Bởi đó, Ngài biết tôi yêu Ngài không trọn vẹn, nhưng Ngài mời gọi tôi đi đến cùng vì : “Ta chẳng bỏ con bao giờ” (Dt 3,5).

Ước mơ chưa thực hiện được làm tăng thêm nồng độ của ước mơ. Tôi có thể xin Chúa cho tôi thực hiện được trọn vẹn ước mơ không ? Câu trả lời ở nơi quan điểm của bạn. Tuy nhiên, khi đạt được ước mơ bạn dễ trở nên tự mãn. Không còn ước mơ thì đời tôi trở nên vô nghĩa vì không còn đường để đi tới, còn gì để mà bay lên.

Ước mơ được thự hiện là hạnh phúc đóng khung trong một bến bờ. Nhưng, hạnh phúc lại vô biên. Tôi muốn ước mơ mãi mãi dù là chưa thực hiện được. Tôi muốn về với Cha mà ở đó tôi sẽ gặp được khung trời mênh mông hạnh phúc và luôn được tự do. Tôi tin rằng hạnh phúc ấy có thật, hạnh phúc ấy chính là Cha tôi. Vì tôi không bao giờ uống cạn ân sủng hạnh phúc ấy, nên đường tôi đi vẫn còn trong mơ. Bởi đó, tôi không xin cho được sớm tới đích, mà xin cho tôi mãi mãi dõi bước về với Ngài sống trung thành trong mơ ước đó thôi.

Đường trường tôi đi dù có vấp ngã thì cũng không làm tôi thất vọng bỏ cuộc. Trên đường về với Cha nếu vì mệt mỏi mà dừng bước và con đường trở nên thật xa, nhưng vẫn có Cha đón chờ. Nếu giấc mơ có nguội lạnh thì đó vẫn là cái nguội lạnh ấm lòng.

Trên đời có cái gì đẹp mà không phải trả giá bằng đau thương ? Không có đau khổ làm sao có vinh quang ? Không có tử nạn làm sao có phục sinh? Không có đổ máu làm sao có cứu chuộc ? Có giấc mơ nào lớn mà không phải trả giá bằng thử thách ? Áng mây trời chỉ bay trên đỉnh đồi. Gió lộng chỉ ở ngoài biển xanh... Tôi phải đi lên vì có Cha phía trước : “Cha ở cùng con mọi ngày cho đến tận thế” (Mt 28,20).


E. Trúc Giang, spc

Chủ Nhật, ngày 11 tháng 5 năm 2014

TÌNH YÊU VÀ SỰ KHIÊM HẠ

Bộ phim “Amour” (Tình yêu) của Michael Haneke, đạo diễn người Áo gốc Đức và tác giả kịch bản, được trình chiếu tại Pháp vào tháng 10 năm 2012. Câu chuyện kể về cặp vợ chồng Georges và Anne, giáo sư âm nhạc về hưu. Một ngày Anne, người vợ, bị tai biến mạch máu não và bại liệt một nửa người. Tình yêu của đôi vợ chồng già này từ đó trải qua nhiều thử thách. Không nói tới cái kết bi kịch là chính tay mình kết liễu người vợ yêu quý[1] làm dấy lên tranh luận về cái chết êm dịu – chủ đề đang được tranh cãi trong thời đại chúng ta, cũng như câu hỏi được đặt ra bởi chính Michael Haneke : làm sao giúp người ta yêu thương bớt đau khổ, trong suốt bộ phim chúng ta nhìn thấy hình ảnh của Georges, người chồng, tận tụy phục vụ và yêu thương vợ với cả tấm lòng cùng sự kiên nhẫn cho đến khi nghị lực không còn.

Tình yêu được hiểu cách thông thường như sự đồng cảm và cùng nhịp đập của hai trái tim. Nó làm gắn kết hai con người hay nhiều người từ cảm xúc và tinh thần trong thời gian và không gian. Nó còn là cùng niềm đam mê cũng như sự dâng hiến. Thế nhưng, tình yêu nơi câu chuyện “Tình yêu” giữa Georges và Anne không còn như thế. Anne đã đánh mất cảm thức về quá khứ và hiện tại. Georges cố khơi dậy kỷ niệm ngọt ngào thuở xưa, nhưng điều đó trở nên vô nghĩa. Anne không còn khả năng hồi tưởng cũng không thể hiểu được tình yêu hiện tại. Tình yêu của Georges lúc này hoàn toàn chỉ là tình yêu cho đi trong cô đơn và trong sự mệt nhọc.

Văn chương có nhiều từ hoa mỹ và hình ảnh gợi cảm để mô tả tình yêu. Chúng nhiều đến nỗi mà chúng ta không thể nào tóm gọn trong một câu hay một bài viết. Hình như nó là chủ đề duy nhất được khai triển vô cùng tận ! Vẽ đẹp lung linh của tình yêu cũng như nỗi sầu của chữ “tình” vô hạn. Tuy nhiên, người ta không biết hay cố tình bỏ qua thực tại tình yêu : phải thật sự khiêm hạ lắm mới có thể yêu. Tình yêu đích thực là tình yêu khiêm hạ. Người ta dễ đam mê cái đẹp bên ngoài hơn là cái đẹp tiềm ẩn trong cái gì xấu xí ; người ta dễ bị lôi cuốn bởi cử chỉ đẹp hơn là tính cách lỗ mãng. Chúng ta yêu mến người thương và tùng phục ta hơn là kẻ chống đối ta. Đó hình như là lẽ tự nhiên[2]. Để yêu người không có gì cuốn hút ta, không mang lại cho ta điều gì hữu ích, hay hơn thế nữa hận thù ta, ghét bỏ ta, phản bội ta, chúng ta phải thật sự khiêm hạ lắm mới có thể làm điều đó. Tôi không dám nói nhiều hơn, nhưng tôi tin chắc là ai đã từng trong ngục tù đêm tối mà vẫn một mực yêu thương cho đến cùng hẳn nói cho ta điều đó : phải thật sự khiêm hạ lắm mới có thể yêu thương. Georges là nhân vật văn chương trong tác phẩm “Tình yêu”. Nhưng, nhân vật này được Michael Haneke xây dựng từ chính nghiệm cá nhân. Ông đã trải nghiệm biến cố thật như vậy trong gia đình ông.

Người Kitô hữu bắt gặp tình yêu khiêm hạ trong Đấng yêu thương họ từ ngàn đời và nơi Đức Giêsu Kitô, hiện thân Thiên Chúa yêu thương con người cho đến cùng. Thánh Phaolô viết : “Hầu như không ai chết vì người công chính, hoạ may có ai dám chết vì một người lương thiện chăng. Thế mà Đức Ki-tô đã chết vì chúng ta, ngay khi chúng ta còn là những người tội lỗi ; đó là bằng chứng Thiên Chúa yêu thương chúng ta” (Rm 5, 7-8). “Bằng chứng Thiên Chúa yêu thương chúng ta” không phải nơi việc đáp trả tình yêu chúng ta, nhưng nơi cách mà Ngài yêu thương ngay khi chúng ta còn là người tội lỗi. Đó là tình yêu tha thứ, tình yêu hòa giải và tình yêu chỉ có mục đích duy nhất : cho con người được sống và sống dồi dào (x. Ga 10, 10). Tình yêu khiêm hạ của Thiên Chúa không tìm vinh danh cho chính Ngài, nhưng cho vinh danh con người. Thiên Chúa là tình yêu khiêm hạ. Tình yêu đó được Kinh Thánh diễn tả qua nhiều hình ảnh khác nhau như người khởi xướng, người phục vụ, người tha thứ, người hòa giải, người đồng hành và người mục tử duy nhất tốt lành. Quả thật, phải thật sự khiêm hạ lắm Thiên Chúa mới có thể yêu thương con người cho đến cùng. Và tình yêu đó làm rung động trái tim chúng ta.

Bài viết trùng với Chúa nhật Chúa chiên lành, 11-05-2014.

Trần Văn Khuê





[1] Trong lúc kể chuyện bên cạnh giường và người vợ trong cơn mê sảng Georges đã dùng chiếc gối trùm lên mặt vợ mình cho đến lúc bà chết ngạt.
[2] Xem bài viết khác : “Tình yêu và hận thù : con đường hòa giải” (http://saokhue-saokhue.blogspot.fr/2014/04/tinh-yeu-va-han-thu-con-uong-hoa-giai.html). 

Thứ Sáu, ngày 02 tháng 5 năm 2014

ĐỘNG CƠ TRUYỀN GIÁO CỦA THÁNH PHAOLÔ

Thaùnh Phaoloâ laø vò toâng ñoà cuûa daân ngoaïi. Sau cuoäc gaëp gôõ vôùi Ñöùc Kitoâ Phuïc Sinh treân ñöôøng Damas, ngaøi khaùm phaù ra ôn goïi cuûa mình : “Thieân Chuùa ñaõ daønh rieâng toâi ngay töø khi toâi coøn trong loøng meï, vaø ñaõ goïi toâi nhôø aân suûng cuûa Ngöôøi. Ngöôøi ñaõ ñoaùi thöông maïc khaûi Con cuûa Ngöôøi cho toâi, ñeå toâi loan baùo Tin Möøng veà Con cuûa Ngöôøi cho caùc daân ngoaïi”(Gl1, 15-16). Keå töø giaây phuùt aáy Phaolô luoân soáng döôùi söï höôùng daãn cuûa Thaàn Khí vaø ngaøi baét ñaàu söù vuï truyeàn giaùo. Nhaän ra ñöôïc ôn goïi truyeàn giaùo laø moät leõ, nhöng ñaâu laø ñoäng cô thuùc ñaåy ngaøi trong söù vuï truyeàn giaùo ? Baøi vieát naøy xin trình baøy moät soá ñoäng cô khieán thaùnh Phaoloâ nhieät thaønh trong vieäc rao giaûng Tinh Möøng cuûa Ñöùc Kitoâ.

Tröôùc heát ñoäng cô laøm cho thaùnh Phaoloâ  phaûi ra ñi rao giaûng Tin Möøng ñoù chính laø do tình yeâu Ñöùc Kitoâ thuùc baùch  : “Tình yeâu Ñöùc Kitoâ thuùc baùch chuùng toâi, vì chuùng toâi nghó raèng : Ñöùc Kitoâ ñaõ cheát thay cho moïi ngöôøi, ñeå nhöõng ai ñang soáng khoâng coøn soáng cho chính mình nöõa, maø soáng cho Ñaáng ñaõ cheát vaø soáng laïi vì mình”(2Cr5,14). Thaät laø lôøi noùi tuyeät vôøi, toùm taét taát caû cuoäc ñôøi cuûa thaùnh Phaoloâ… Ngaøi bò theá gian cho laø ñieân daïi cuõng chæ vì tình yeâu Ñöùc Kitoâ thuùc baùch. Nhaän thaáy coøn moät linh hoàn naøo chöa trôû veà vôùi Ñöùc Kitoâ, thì thaùnh Phaoloâ khoâng theå an taâm. Pascal noùi : “Ñöùc Gieâsu coøn chòu haáp hoái maõi cho ñeán ngaøy taän theá, trong thôøi gian ñoù, chuùng ta khoâng ñöôïc nguû”. Thaùnh Phaoloâ ñaõ thöïc haønh nhö theá. Ngaøi khoâng nguû, lôøi ngaøi vang doäâi khaép nôi vaø maõi taän bieân giôùi xa xoâi, ngöôøi ta coøn nghe thaáy tieáng noùi cuûa ngaøi. Chính ngaøi ñaõ caûm nghieäm ñöôïc tình yeâu cuûa Ñöùc Kitoâ daønh cho ngaøi neân ngaøi ñaõ thoát leân : “ Toâi soáng nhöng khoâng coøn phaûi laø toâi soáng maø laø chính Ñöùc Kitoâ soáng trong toâi…” (Gl2,20). Ñoù laø tö töôûng noøng coát cuûa thaùnh Phaolo. Töø luùc thaùnh nhaân hieåu thaáu tình yeâu Ñöùc Kitoâ ñaõ voà laáy mình treân con ñöôøng Damas, nhö con phöôïng hoaøng voà laáy moài, thì tö töôûng ngaøi ñaõ coù yù thöùc môùi, vaø ñôøi soáng ngaøi ñaõ theo ñuoåi yù nghóa môùi. Caû ñôøi ngaøi chæ coù moät muïc ñích : laøm cho ngöôøi ta yeâu meán Ñöùc Kitoâ laø Ñaáng ñaõ yeâu meán ta raát nhieàu. Nieàm tin yeâu vaøo Ñöùc Kitoâ : “Ñaáng ñaõ yeâu meán toâi vaø hieán maïng vì toâi” thuùc baùch Phaolo ñi chia seû nieàm tin vaø loøng yeâu meán Ñöùc Kitoâ cho moïi ngöôøi maø khoâng gì ngaên caûn ñöôïc loøng gn b cuûa ngaøi vôùi Ñöùc Kitoâ duø ñau khoå, hieåm nguy, baét bôù vaø ngay caû ñeán söï cheát (2Cr11,22-33). Tình yeâu cuûa Ñöùc Kitoâ phaûi cheá ngöï ngaøi taän trong taâm hoàn môùi coù theå khieán ngaøi haêng say theo ñuoåi trong ba möôi naêm cuoäc phieâu löu cao caû vaø maõi ñeán khi cuùi ñaàu döôùi löôõi göôm cuûa lyù hình.

            Beân caïnh söï thoâi thuùc cuûa tình yeâu ñoái vôùi Ñöùc Kitoâ, thaùnh Phaoloâ coøn cho thaáy moái quan taâm, khaéc khoaûi ñoái vôùi nhaân loaïi toäi loãi, ñang trong tình traïng hö naùt (Rm1,1-3,20). Ngaøi yù thöùc veà söï dieät vong qua vieäc thôø ngaãu töôïng : “Hoï ñã thôø hình töôïng ngöôøi phaøm laø loaøi phaûi cheát, hay hình töôïng caùc loaøi chim choùc, thuù vaät, raén reát” (Rm1,23). Con ngöôøi gaén boù vôùi nhöõng gì laø gian doái, khoâng chaân thaät. Chính vì theá ngaøi phaûi rao giaûng nhöõng gì chaân thaät ñeå loâi keùo moïi ngöôøi veà vôùi Chuùa. Ngaøi thaáy nhaân loaïi toâi loãi vaø cuoäc phaùn xeùt saép xaûy ñeán vì vaäy maø ngaøi caàn phaûi rao giaûng ñeå moïi ngöôøi thay ñoåi ñôøi soáng vaø höôùng ñeán ngaøy caùnh chung khi Chuùa ñeán giaûi thoaùt con ngöôøi. Lôøi môøi goïi hoaùn caûi (Rm2,4) vaø ôn cöùu ñoä saép ñeán, ngaøi caûm nhaän ñöôïc ôn giaûi thoaùt do quaø taëng bieáu khoâng, do gaëp gôõ Chuùa Cha, nhôø ñoù ñöôïc laøm con, ñöôïc cöùu chuoäc, ñöôïc höôûng töï do, ñöôïc ôn coâng chính. Bôûi muïc ñích cuûa vieäc truyeàn giaùo cuûa thaùnh Phaoloâ laø ñöa con ngöôøi ñeán ôn cöùu ñoä cuûa Ñöùc Kitoâ. Ngaøi chuaån bò cho vinh quang Thieân Chuùa saép ñeán.

            Keá ñeán, ñoäng löïc thuùc ñaåy ngaøi trong söù vuï truyeàn giaùo laø caûm thaáy mình maéc nôï Chuùa, nhaän ra mình ñöôïc yeâu neân ngaøi can ñaûm rao giaûng Tin Möøng. Ngaøi chuyeån dôøi nôï Thieân Chuùa sang nôï anh em : “Toâi maéc n ngöôøi Hy Laïp cuõng nhö ngöôøi mandi, ngöôøi thoâng thaùi cuõng nhö ngöôøi doát naùt. Bôûi vaäy toâi noùng loøng loan baùo Tin Möøng cho caû anh em nöõa, nhöõng ngöôøi ñang soáng ôû Roâma” (Rm1,14-15). Hoï laø nhöõng ngöôøi caàn ñöôïc Chuùa cöùu ñoä vaø ngaøi phaûi rao giaûng cho hoï. Vì leõ ñoù maø ngaøi ñaõ thoát leân : “Khoán thaân toâi neáu toâi khoâng rao giaûng Tin Möøng” (1Cr 9,16). Ñoái vôùi thaùnh Phaoloâ rao giaûng Tin Möøng laø leõ soáng, nhieäm vuï caáp baùch, vì theá neáu ngaøi khoâng rao giaûng Tin MöØng thì khoán cho ngaøi. Khoán cho ngaøi neáu ngaøi khoâng ñaùp laïi thaùnh yù Chuùa ñaõ goïi ngaøi. Khoán cho ngaøi neáu ngaøi caûn trôû khoâng cho aân suûng Chuùa ñaõ ban cho ngaøi ñöôïc sinh hoa keát quaû laø thaùnh hoùa caù nhaân vaø môû roäng Nöôùc Chuùa vaø nhaát  laø neáu ngaøi töø choái traùch nhieäm rao giaûng Tin Möøng thì caùc linh hoàn Chuùa ñaõ trao phoù cho ngaøi khoâng ñöôïc höôûng ôn cöùu chuoäc cuûa Chuùa. Traùch nhieäm naëng neà bieát bao! Thieát töôûng ñoù cuõng laø traùch nhieäm cuûa moïi ôn keâu goïi laøm vieäc toâng ñoà.

            Nhöng cuõng “vì kính sôï Chuùa, chuùng toâi coá gaéng thuyeát phuïc ngöôøi ta, coøn ñoái vôùi Thieân Chuùa, thì moïi söï nôi chuùng toâi ñeàu loä traàn tröôùc maët Ngöôøi” (2Cr5,11). Kính sôï Chuùa, sôï cuûa moät ngöôøi baïn, ngöôøi toâi tôù maø Phaoloâ  ñaõ yeâu thöông vaø e ngaïi, sôï laøm phaät loøng Thaày Chí Thaùnh cuûa mình. Thuyeát phuïc ngöôøi ta thì ngaøi phaûi trôû neân noâ leä moïi ngöôøi ñeå chinh phuïc theâm nhieàu ngöôøi : “Trôû neân moïi söï cho moïi ngöôøi” (1Cr 9,22). Ngaøi ñaõ haønh ñoäng nhö moät vò thaùnh : “Toâi baét thaân theå phaûi chòu cöïc vaø phuïc tuøng, keûo sau khi rao giaûng cho ngöôøi khaùc chính toâi laïi bò loaïi”(1Cr 9,27). Ngaøi nghieâm trò theå xaùc, baét noù laøm ñaáy tôù, bieán thaønh moät duïng cuï möu caàu ôn cöùu chuoäc, chöù khoâng ñeå noù trôû thaønh moät chöôùng ngaïi vaät.

            Nhö ta ñaõ bieát, cöùu caùnh cuûa Phaoloâ laø höôùng veà Chuùa Kitoâ, laø rao giaûng Tin Möøng. Caû cuoäc ñôøi thaùnh Phaoloâ laø moät noå löïc lieân tuïc ñeå ñi tôùi choã ñoàng hoùa vôùi Ñöùc Kitoâ, ngaøi chæ phuïc vuï moät mình Ñöùc Kitoâ, khoâng keå ngaøy ñeâm, coát sao cheá ngöï ñöôïc con ngöôøi cuõ trong mình, ñeå thay vaøo ñaáy con ngöôøi môùi hoaøn toaøn : “Toâi cuøng chòu ñoùng ñinh vôùi Ñöùc Kitoâ vaøo thaäp giaù…” (Gl2,19b). Muoán theá ñoøi hoûi ngaøi phaûi töø boû nhöõng gì khoâng thuoäc veà Ñöùc Kitoâ, taát caû nhöõng gì laøm cho ngaøi xa caùch Ñöùc Kitoâ : toäi loãi, ích kyû, thoùi xaáu… Ñoàng thôøi phaùt trieån tình yeâu Ñöùc Kitoâ, laøm cho tình yeâu aáy thaám nhuaàn ñôøi soáng, thaám nhuaàn tö töôûng. Tình yeâu aáy phaûi laø lyù töôûng cuûa moïi öôùc voïng, laø lyù do cuûa moïi coá gaéng, laø muïc ñích cuûa moïi haønh ñoäng.

            Ngoaøi hai ñoäng cô treân coøn phaûi keå ñeán loøng bieát ôn cuûa ngaøi ñoái vôùi Chuùa vì chính ngaøi ñaõ nhaän ra tình yeâu cuûa Chuùa daønh cho ngaøi. Ñoäng cô rao giaûng Tin Möøng laø keát quaû cuûa tình yeâu Thieân Chuùa, caûm nhaän tình yeâu vôùi taâm tình bieát ôn. Coù theå noùi ñaây laø ñoäng löïc maïnh nhaát thuùc ñaåy ngaøi chuyeån töø loøng bieát ôn aáy qua tinh thaàn phuïc vuï Chuùa qua vieäc rao giaûng Tin Möøng. Ngaøi hoaøn toaøn soáng cho Tin Möøng, khoâng moät phuùt nghæ ngôi, hoaøn toaøn daâng hieán : bò truy naõ, bò xua ñuoåi, bò vu khoáng, bò haønh haï, bò ngöôïc ñaõi, bò giam caàm, bò toá caùo, bò keát aùn vaø sau cuøng chòu töû ñaïo. Ñoái vôùi ngaøi Ñöùc Kitoâ laø taát caû. Thaùnh Phaoloâ ñaõ phuïc vuï Ñöùc Kitoâ nhieàu naêm vôùi taâm hoàn yeâu meán, mang thöông tích Ñöùc Kitoâ nôùi thaân xaùc, ñöôïc chính Ngöôøi boå tuùc, an uûi, khuyeán khích trong giôø phuùt khoù khaên, ñöôïc Thaàn Khí Ñöùc Kitoâ soi saùng beân trong, ñöôïc söï quan phoøng Thieân Chuùa che chôû, giöõ gìn, ñöôïc cöùu thoaùt khoûi moïi hieåm nguy ñeå rao giaûng Tin Möøng cho tôùi taän cuøng theá giôùi. Nhö theá thaùnh Phaoloâ ñaõ chuyeån töø loøng bieát ôn Chuùa qua tinh thaàn phuïc vuï trong vieäc rao giaûng Tin Möøng. Coâng vieäc rao giaûng Tin Möøng laø coâng vieäc teá töï maø chính thaùnh Phaoloâ laø tö teá khi ngaøi noùi : “Thieân Chuùa ñaõ ban cho toâi laøm ngöôøi phuïc vuï Ñöùc Gieâsu Kitoâ giöõa caùc daân ngoaïi, lo vieäc teá töï laø rao giaûng Tin Möøng cuûa Thieân Chuùa, ñeå caùc daân ngoaïi ñöôïc Thaùnh Thaàn thaùnh hoùa maø trôû neân moät leã phaåm ñeïp loøng Thieân Chuùa” (Rm15,16). Ngaøi ñaõ bieán sinh hoaït cuûa mình thaønh cuûa leã daâng leân Chuùa : “Anh em haõy hieán daâng thaân mình laøm cuûa leã soáng ñoäng ñeïp loøng Chuùa ….” (Rm12,1-3). Ngaøi môøi goïi ta haõy thôø phöôïng Thieân Chuùa treân trôøi laø nguoàn goác vaø cuøng ñích muoân vaät, thôø phöôïng Thieân Chuùa trong tinh thaàn vaø chaân lyù. Ñoàng thôøi loøng bieát ôn aáy theå hieän qua ñôøi soáng taâm linh cuûa ngaøi. Khoâng coù laø thö naøo maø ngaøi khoâng môû ñaàu vaø keát thuùc baèng tieáng caûm taï xuaát phaùt töø ñaùy loøng. Ngaøi noùi : “Toâi haèng caûm taï Thieân Chuùa cuûa toâi vì anh em…” (1Cr1,4), hay nôi khaùc : “Toâi caûm taï Thieân Chuùa cuûa toâi moãi laàn nhôù ñeán anh em” (Pl1,3). “Anh em haõy sieâng naêng caàu nguyeän ; haõy tænh thöùc caàu nguyeän vaø taï ôn” (Cl4,2). Ñôøi soáng thieâng lieâng cuûa ngaøi, söï hieän dieän cuûa Chuùa nôi taâm hoàn ngaøi, khi ngaøi ñang trong tình traïng saïch toäi, hoaït ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn nôi taâm hoàn ngaøi laøm cho ngaøi phaùt trieån ñöùc aùi, taát caû nhöõng aân hueä sieâu nhieân maø ngaøi laõnh nhaän …taát caû ñeàu laø ôn cuûa Chuùa : “Baïn coù gì maø baïn khoâng laõnh nhaän…” (1Cr4,7).

            Toùm laïi, thaùnh Phaoloâ ñaõ suoát ñôøi taän tuïy vôùi loøng tin caäy, phoù thaùc vaøo tình yeâu cuûa Chuùa. Ngaøi ñaõ nhieät thaønh ñeán cuøng chæ vì ngaøi bieát roõ lyù do thuùc ñaåy ngaøi haønh ñoäng, ngaøi ñaõ bieát roõ Ñaáng maø ngaøi tin töôûng vaø phoù thaùc ñôøi soáng laø ai. Thaùnh Phaoloâ ñaõ say meâ Gieâsu, caû cuoäc ñôøi quy höôùng veà Gieâsu, Gieâsu laø taâm ñieåm cuûa ngaøi. Mi người chúng ta cũng hãy chaát vaán chính mình : Toâi gaén boù vôùi Ñöùc Kitoâ ñeán möùc naøo ? Ngöôøi coù choã ñöùng naøo trong ñôøi soáng cuûa toâi ? Chính chaát vaán naøy khieán ta thay ñoåi ñôøi soáng vaø mang trong mình nhieät huyeát haêng say loan baùo Tin Möøng theo göông thaùnh Phaoloâ.

E. Trúc Giang, spc